پژو هشگران سازمان نقشه برداری کشور طی تحقیقی چند ماهه با تکمیل نقاط ارتفاعی دماوند، ارتفاع ثقل قله دماوند را که پیش از این در کتابها و منابع جغرافیایی پنج هزار و 671 متر عنوان شده است، پنج هزار و 609 متر و 20 سانتیمتر اندازهگیری کردند.
مهندس یعقوب حاتم چوری، کارشناس نقشه برداری زمینی در گفتوگو با خبرنگار «پژوهشی» خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) اظهار کرد: پس از چند ماه بررسی و صعود 10 روزه به قله دماوند ارتفاع ثقل این قله با دقت چند دسی متر به دست آمد که به دلیل اثرات جوی و شیب تند منطقه ابزارهای مورد استفاده شامل GPS و فاصله یاب با دقت چند دسی متر، دادهها را بررسی کردند.
وی افزود: هدف اصلی این پروژه اندازهگیری ثقل به عنوان کمیتی فیزیکی بود که مطالعات آن در پروفیلی با پنج ایستگاه در نقاط دو هزار متری تا پنج هزار و 600 متری انجام شد و در نهایت با اختلاف 61 متر و 80 سانتیمتر، ارتفاع ثقل قله دماوند 5 هزار و 609 متر و 20 سانتیمتر اندازهگیری شد.
حاتم چوری، با اشاره به اهمیت اندازهگیری ثقل در قله دماوند به دلیل اینکه دارای کمترین ثقل در ایران بوده و در تعیین مقادیر حدی و مقدار کمینه ثقل در ایران مورد توجه است، اظهار داشت: اندازهگیری ثقل در مناطق متعددی از البرز مرکزی به دلیل سهولت دسترسی و مسیرهای مختلف انجام شده بود ولی به دلیل سردسیر بودن برخی مسیرها، مناطقی تهی از دادههای ثقلی بودند که با این پروفیل مقدار ثقل و موقعیت سه بعدی هندسی ایستگاهها به ویژه بعد ارتفاع را اندازهگیری کردیم که در این بررسی دقت ثقل چند میکروگال (معادلی در حدود چند سانتیمتر در بعد ارتفاع) بود.
وی خاطر نشان کرد: در تمامی ایستگاههای پروفیل ثقل سنجی قله دماوند را حداقل 12 ساعت اندازهگیری پیوسته GPS انجام دادیم که با استفاده از ایستگاه دائمی GPS همان منطقه دقت یک سانتیمتر را میتوان به دست آورد و این امر در مورد چهار ایستگاه دیگر به جز قله دماوند عملی شد زیرا در این منطقه شرایط جوی مانع از فعالیت مداوم GPS میشد اما اندازهگیری ثقل را در صعود اول انجام دادیم و در صعود دوم در پنج ایستگاه ترازیابی مثلثاتی انجام شد و با محاسبه اختلاف ارتفاع مثلثاتی میتوان تخمینی از تغییر ارتفاع ژئویید (سطح متوسط آبهای آزاد) به صورت محلی در آن منطقه به دست آورد.
این کارشناس نقشه برداری زمینی در گفتوگو با ایسنا خاطرنشان کرد: اختلاف ارتفاع بین دو سطح بیضوی و ژئوئید در سراسر دنیا، کمینه میشود که به عنوان مثال ارتفاع ژئوئید در خلیج فارس 35 متر زیر سطح آبهای آزاد و در شمال غربی ایران 25+ متر است که این اختلاف ارتفاع بیشتر (حدود 60 متر) به نوعی با پدیدههای ژئودینامیکی نظیر زلزله قابل توجیه است.
سرپرست تیم تحقیقاتی گفت: در این پروژه مقدار ثقل32/978392165 میکروگال برآورد شد و مقاله این اندازهگیری مراحل نهایی را برای انتشار میگذارند.
مهندس حاتم چوری در پایان خاطر نشان کرد: در نظر داریم کوههای تفتان، سهند و سبلان و سایر قلل مرتفع ایران را نیز که دادههای موجود آنها به دلیل کوهستانی و صعبالعبور بودن مسیر دسترسی، ناقص است، ثقلسنجی کنیم.
منبع خبر : ايسنا
اولین نسخه اتوکد در سال 1982 میلادی در نمایشگاه COMDEX در لاس وگاس ارایه شد و امسال اتودسک تولد 25 سالگی اتوکد را در حالی جشن می گیرد که فرزندان دیگری به خانواده اتودسک پیوسته اند .
در حال حاضر اتودسک : بیش از 5000 نفر کارمند، حدود 2 میلیارد دلار سرمایه و قریب به 300 میلیون دلار سود خالص در سال 2007 میلادی داشته است .
اتودسک هم اکنون سهم قابل توجهی در بازار نرم افزار های طراحی مهندسی دارد.
برای اطلاعات بیشتر به آدرس زیر مراجعه فرمائید :
قبل از آنکه اقدام به ثبت یک وبلاگ در یکی از سرویس دهندگان خدمات وبلاگ نمایید در مورد ماهیت وبلاگتان اندکی فکر کنید:
هدف من از اين وبلاگ چيست؟
در این وبلاگ میخواهم از چه بنویسم؟
برای وبلاگم از چه عنوانی استفاده کنم؟
چند روز به چند روز وبلاگم را به روز خواهم کرد؟
اینها سوالاتی است که به شما کمک میکند پیش از آنکه شروع به نوشتن کنید دید کاملی نسبت به مکانی که قرار است محل قرار گرفتن نوشته های شما باشد پیدا کنید. اینکه بدانید میخواهید چه بنویسید، آیا وبلاگ شما محلی برای ثبت رویدادهای روزانه شما،محلی است برای نوشتن دست نوشته های شخصی شما،آیا یک وبلاگ خبریست یا یک وبلاگ تجاری، ..
پاسخ به این سوالات شما را در انتخاب نامی مناسب برای وبلاگتان، انتخاب قالبی متناسب با محتویات وبلاگ یاری خواهد داد و باعث میگردد قدم اول را محکم بردارید.
انتخاب نام مناسب برای وبلاگ تاثیر به سزایی در افزایش حضور خواننده دارد. همانطور که میدانید آدرس وبلاگ شما در یک سرویس دهنده وبلاگ مثل بلاگفا به صورت زیر است:
yourblog.blogfa.com
در انتخاب کلمه کاربری خود دقت کنید، به خاطر سپردن نامهای طولانی برای خوانندگان شما دشوار است. سعی کنید از نامی استفاده کنید که در خاطر همه باقی بماند و مرتبط با محتویات و نوشته های شما باشد .
پس از ثبت وبلاگ و برداشتن قدم اول شما به سادگی قدم در دنیای مجازی وبلاگ نویسان گذاشته اید. با امکاناتی که سرویس دهنده در اختیار شما گذاشته است به سادگی میتوانید وبلاگتان را به روز رسانی کنید. اما چه مواردی را در نظر بگیریم تا در بقیه این راه موفق باشیم؟
ادامه مطلب...
فوق لیسانس رشته ما واقعا قبول شدنش در دانشگاه سراسری سخت چون خیلی کم میگیره اما بدتر اینکه طراح های سوال هم برای یک یا دو دانشگاه مشخصی هستد ، که اینجا ازشون اسم نمیبریم،که باعث میشه فقط دانشجوهای خودشون قبول بشن و قبولی بقییه احتمالش به صفر میرسه.
اما امروز گلایه من از داشگاه آزاد هست. اگه دفترچه فوق دانشگاه آزاد را باز کنین و یک ورقی بزنین ، در لیست گرایشهای که واسه فوق هست دو گرایش جالب میبینید.
اولی گرانی سنجی (ثـقل سنجی) و دومی هیدروگرافی هست.
اما وقتی رشته امتحان دهنده را نگاه میکنید میبینید هیچ ارتباطی به نقشه برداری نداره . برای امتحان در رشته ثقل سنجی می بایست درسهای رشته ژئوفیزیک را بخونیم و برای امتحان در هیدروگرایی درسهای رشته علوم دریا و اقانوس شناسی را باید بلد باشیم.
با این کار دانشگاه آزاد حق مسلم جامعه نقشه برداری را نابود کرده و به این رشته هیچ ارزشی نداده اشت.
من و چندی از دوستانم از همین جا اعتراض خود را به این عمل دانشگاه آزاد اعلام میکنیم و خاستار برگردادن این گرایشها به جایگاه اصلی خودش هستیم.
البته ما به دانشجویان و فارق تحصیلان رشته های ژئوفیزیک و علوم دریا احترام میزاریم . و حداقل کاری که دانشگاه آزاد می تواند انجام بدهد این هست که برای این گرایش ها یک کد جداگانه دیگر در نظر گرفته شود که رشته پایه آن مهندسی نقشه برداری باشد.
یعنی هیروگرافی برای علوم دریا . ثقل سنجی برای ژئوقیزیک و هیدروگرافی و ثقل سنجی برای رشته مهندسی نقشه برداری با یک کد جداگانه.
به امید روزی که اینکار انجام بشه............
تاريخچه :
پايه گذار علم فتوگرامتري يک سرگرد فرانسوي به نام لوسدا(A. Laussedat) بوده است. او در سال 1859 به کميسيون آکادمي علوم پاريس نشان داد که انسان چگونه ميتواند با استفاده از زوج عکس، مختصات نقاط را محاسبه کند. در همين زمان در آلمان شخصي به نام مايدن باور(A. Meydenbaver) اولين آزمايش موفق خود را تحت عنوان فتوگرامتري ساختمان پشت سر گذاشت. اين علم در اتريش از تاريخ 1887 تاکنون مورد استفاده قرار گرفته است. دو مهندس اتريشي به نامهاي هافرل(Hefferl) و ماورر(Maurer) اولين طرح دستگاه فتوگرامتري را جهت استفاده در راهسازي و آبرساني به انجام رساندند. بعد از اينکه در سال 1901 پالفريش (Pulfrich ) مقدمات علم ستريوفتوگرامتري را ارائه کرد، راه را براي مخترع با ذوقي به نام اورلز (Orels) که دستگاه استريواتوگراف را در سال 1909 اختراع کرد، هموار ساخت .
فتوگرامتري چيست:
فتوگرامتري به معناي عمليات اندازه گيري روي عكس ميباشد كه شامل عكسبرداري از اشيا، اندازه گيري تصاوير اشيا روي عكس ظاهر شده و تبديل اين اندازهها به شكلي قابل استفاده(مثلا نقشههاي توپوگرافي) ميشود. امروزه فتوگرامتري به دو شكل استفاده ميشود .
1 ) شكل كلاسيك آن عبارت است از اندازه گيريهاي كمي روي عكس كه حاصل آن تعيين موقعيت مسطحاتي و ارتفاعي نقاط، مساحات و احجام بوده و در نتيجه آن، نقشههاي مسطحاتي و توپوگرافي به دست ميآيد.
2) دومين شكل استفاده از فتوگرامتري، تفسير عكس است كه در آن عكسها به صورت كيفي بررسي و از آنها به عنوان مثال در زمينشناسي، خاكشناسي، تخمين سطح زير كشت در كشاورزي، تشخيص آلودگي آب و بسياري موارد ديگر استفاده ميشود. در عمليات فتوگرامتري و تفسير عكسهاي هوايي، عكس مناسب چه از نظر مقياس و چه از نظر ساير مشخصات اهميت ويژهاي دارد. در واقع عكسهاي هوايي اساس كليه عمليات اجرايي است و به همين دليل براي انجام عكسبرداري هوايي، مطالعه كامل براي تعيين مشخصات عكس، از هر نظر لازم است. بعلاوه چون بيشتر اوقات علاوه بر تهيه نقشههاي توپوگرافي، از عکسها به منظورهاي مطالعاتي نيز استفاده مي شود، در تعيين مشخصات عكسبرداري هوايي علاوه بر ملاحظات فني نقشه برداري، ضوابط مربوط به تفسير عكسهاي هوايي نيز مدنظر قرار مي گيرد. اين عوامل عبارتند از :
الف ) محدوده يا مسير عكسبرداري
ب) مقياس عكس يا نقشه مورد تقاضا
ج ) مقدار پوشش طولي و عرضي هنگام تنظيم زاويه عدسي دوربين
د ) نوع فيلم
ر ) تاريخ، فصل و يا ساعت عكسبرداري
درحال حاضر سازمان نقشه برداري كشور با در اختيار داشتن يك فروند هواپيماي جت فالكن(Falcon) و چهار فروند هواپيماي دورنير(Dornier)، توانايي تهيه عكسهاي هوايي را در هر نقطه از كشور دارد. اين هواپيماها با برد پروازي 5/6 ساعت و ارتفاع پرواز بين 500 الي 42000 پا، عكسبرداري از هر نقطه و با هر مقياس لازم را ممكن ميسازند.
سازمان نقشه برداري كشور علاوه بر تهيه عكسهاي پوششي(در مقياس 1:40000) براي توليد نقشههاي بنيادي كشور و عكسهاي مطالعاتي و اجراي بسياري از پروژه هاي بزرگ عمراني بطور قائم در مقياسهاي متفاوت، تهيه عكسهاي مايل رنگي و سياه و سفيد از مكانهاي مقدس و مذهبي، بناهاي تاريخي، پروژه هاي عمراني، كارخانجات صنعتي و مراكز اقتصادي و بازرگاني در مقياسهاي بزرگ توانايي لازم را دارد.
ادامه مطلب...
GPS چيست؟
پيشگفتار:
در گذشته، زماني که تکنولوژي پيشرفته امروزي وجود نداشت، مردم وبخصوص اشخاصي مانند سياحان، جهانگردان و ...گاهي اوقات در يک گستره جغرافيايي و بخصوص شهرها و کشورهاي بيگانه، از مکان دقيق خود با خبر نبودند وحتي گاهي نيز در بيابانها ودرياها مسير خود را گم مي کردند، از سوي ديگر در دنياي قديم، استفاده از ستارگان، قطب نما وساير عوامل طبيعي تا اندازه اي راهگشاي بشر بوده، ضمن اينکه همه اين موارد،بطور کلي انسان عصر گذشته را مورد هدايت و راهنمايي قرار مي داد، در حاليکه امروزه پيچيدگي هاي جغرافيايي، اعم از بافت شهر، خيابان، و... اصولا زمينه استفاده از اينگونه روشها را تا حد زيادي منتفي و بي معنا کرده است. به هر صورت در شرايط فعلي، با گسترش فناوري هاي گوناگون، اين مشکل توسط يک سيستم ماهواره اي مدرن وپيشرفته، با نام و عبارت(GPS(Global Position Systemکه به معناي سيستم موقعيت ياب جغرافيايي مي باشد، رفع شده است. در حقيقت دنياي امروز، دنيايي است که هيچ فردي در آن گم نخواهد شد و همه چيز بر روي تمام نقاط زمين قابل شناسايي است واين قدرت دستيابي به سيستم هاي شناسايي را ماهواره ها ودر اساس کامپيوترها، در اختيار بشر قرار داده اند.
در اين پژوهش ابتدا پس از معرفي اين سيستم و سپس بطور اجمالي طرز کار و نحوه استفاده از آن را مورد بررسي قرار مي دهيم و در نهايت به گوشه هايي از کاربردهاي وسيع اين سيستم اشاره مي کنيم.
تاريخچه GPS:
GPS داراي تاريخچه و سير تکاملي جالبي ميباشد و اخيرا استفاده از آن موجب اکتشافات قابل توجهي شده است. اما قبل از اين که بيشتر راجع به GPS بدانيم، لازم است مختصري در مورد ناوبري(Navigation) بدانيم.
از زمان ماقبل تاريخ مردم سعي مي کردند يک راه قابل اطمينان پيدا کنند که به آنها بگويد کجا هستند و حتي آنها را به جاييکه مي روند راهنمايي کرده و سپس به خانه بازگرداند. مردمان غارنشين وقتي که براي تهيه غذا به شکار مي رفتند، احتمالا از سنگها و شاخه هاي کوچک براي علامتگذاري مسير خود استفاده مي کردند. ملوانان نيز ابتدا سواحل را به دقت دنبال مي کردند تا از گم شدنشان جلوگيري کنند.
وقتي دريا نوردان اوليه در درياهاي باز(اقيانوس ها) کشتيراني کردند، دريافتند که ميتوانند مسير خود را با دنبال کردن ستارهها ترسيم کنند. فنيقيهاي باستان از ستاره شمالي براي سفر به مصر و جزيره کرت استفاده ميکردند. بر طبق گفته هومر الهه آتنا به اوديسه گفته است که هنگام سفر کردن در جزيره کاليپسو " دب اکبر را سمت راست خود قرار بده".
متأسفانه براي اوديسه و ديگر دريانوردان ستاره ها فقط در شب و تنها در شبهاي صاف قابل رؤيت هستند.
پيشرفت مهم بعدي در امر ناوبري کشف قطب نماي مغناطيسي و دستگاه زاويه ياب(sextant) بود.
عقربه قطب نما هميشه نقطه شمالي را نمايش مي دهد، بنابراين هميشه دانستن جهت مسيري که در آن حرکت ميکنيم را ممکن مي سازد.
ادامه مطلب...
مهندسي نقشه برداري رشته اي است كه به مباحثه مربوط به روشهاي مختلف جمع آوري اطلاعات زميني به منظور تهيه نقشه براي كاربران مختلف از روشهاي متفاوت مي پردازد.
اصولاً لزوم تهيه نقشه كاملاً واضح و روشن است براي مثال در فعاليتهاي عمراني نظير احداث راهها , خطوط انتقال نيرو و آب , احداث تونل و مترو و مواردي ديگر وجود يك نقشه مناسب اولين و ضروري ترين پارامتر مي باشد.
نقشه برداري به شاخه هاي مختلفي تقسيم مي شود :
Geodesy-1 : ( ژئودزي) علمي است كه هدف از آن تعيين شكل و اندازه زمين و مختصات نقاط روي سطح زمين و يا بالاي آن و همچنين بررسي تغييرات زماني در شكل و ميدان ثقل زمين مي باشد.
ژئودزي خود به گرايش هاي مختلفي تقسيم مي شود مانند :
الف- ژئودزي فيزيك – (فيزيكال ژئودزي) : هدف تعيين پارامترهاي ميدان ثقل زمين
ب- ژئودزي ديناميك : هدف بررسي تغييرات لحظه اي در شكل و اندازه زمين
ج- ژئودزي ماهواره اي : هدف تعيين مختصات با روش هاي ماهواره اي نظير LLR – SLR , GPS
2- فتوگرامتري : علم است كه هدف از آن تعيين مختصات نقاط است با استفاده از اطلاعات بدست آمده از روي عكس كه اين رشته نيز به گرايش هاي مختلفي تقسيم بندي مي شود.
الف- فتوگرامتري هوائي : هدف تهيه نقشه جهت مناطق وسيع يا مناطقي است كه بروشهاي زميني نمي توان از آنها نقشه تهيه كرد.
ب- فتوگرامتري برد كوتاه : هدف تعيين مختصات نقاط به شرطي كه فاصله نقاط تا دوربين عكسبرداري خيلي كم باشد اين شاخه از فتوگرامتري در فعاليتهاي صنعتي نيز استفاده مي شود.
3- سنجش از راه دور : در اين رشته از اطلاعات بدست آمده از تصاوير ماهواره اي جهت تهيه نقشه استفاده مي شود.
4GIS-: سيستم اطلاعات جغرافيايي به منظور طبقه بندي اطلاعات در لايه هاي مختلف و ارائه مناسب به كاربر
5- هيدروگرافي : تهيه نقشه هاي دريايي جهت ناوبري از وظايف اين رشته است.
ژئومتيكس علم جمعآوري، تحليل و تفسير دادهها، بويژه دادههاي مربوط به سطح زمين و همچنين مدلسازي، تحليل و مديريت داده هاي زمين مرجع است.
بطور كلي ژئومتيكس علم و تكنولوژي مربوط به ويژگي و ساختار دادههاي مكاني، روشهاي بدست آوري، سازماندهي، طبقهبندي، بررسي كيفيت، تحليل، مديريت، نمايش و همچنين نياز ساختاري براي استفاده از اين اطلاعات ميباشد.ژئومتيكس با طيف وسيعي از علوم مرتبط است كه هركدام براي ارائه تصويري از جهان فيزيكي مي تواند مورد استفاده قرار گيرد. اين علوم عبارتند از:
* سنجش از راه دور
* فتوگرامتري
* نقشه برداري
* سيستم هاي اطلاعات جغرافيايي
* سيستم تعيين موقعيت جهاني
ژئومتيكس از جمله علومي است كه كاربردهاي زيادي در علوم مختلف از قبيل موارد زير دارد:
* محيط زيست
* مديريت منابع زميني
* آمايش سرزمين
* نظارت بر منابع طبيعي
* توسعه پايدار
* مديريت سواحل
* برنامه ريزي شهري
یک شرکت ایتالیایی که سابقه طولانی در تولید فناوریهای نوین دارد موفق به ساخت سیستم ماهواره جدیدی برای گیرندههای GPS شده که میتواند توانمندیهای افراد نابینا را افزایش دهد.
این شرکت که Il Village نام دارد و در شهر تورین در شمال ایتالیا واقع شده، خدمات جدید خود را Easy Walk نام گذاشته است.سرويس یاد شده هماکنون30عضو مرکز نابینایان ایتالیا مورد آزمایش قرار گرفته و نتیجه قابلقبولی از آن بهدست آمده است.Easy Walk که تنها با هدف کمک به نابینایان ساخته شده، طی چند ماه آینده روانه بازار خواهد شد.
سرویس Easy Walk تنها روی آن دسته از تلفنهای همراه نصب میشود که به سیستمعامل سیمبین مجهز باشند.
روی این دستگاهها یک گیرنده بلوتوث GPS نصب خواهد شد که به پیامهای نوشتاری و پیغامهای صوتی کاربر حساس هستند. مرکزی که از این سیستم پشتیبانی میکند بهصورت 24 ساعته خدمات خود را در اختیار نابینایان قرار میدهد تا بتوانند در هر مکانی مسیر خود را بهدرستی پیدا کنند.
۱- نقشه برداري زميني:
تعيين موقعيت نسبي نقاط واقع در سطح زمين و يا نزديک به آن هدف اصلي نقشه برداري است. از اين تعريف ساده چنين استنتاج مي شود که هدف، تعيين مختصات نقاط در سه بعد است. البته در بعضي موارد، براي تعيين موقعيت، بعد زمان نيز مورد توجه قرار مي گيرد (سنجش هاي نجومي و نقشه برداري ماهواره اي). مختصات مطلوب مي تواند کارتزين (Z,Y,X) و يا جغرافيايي باشد. معمولا عمليات نقشه برداري شامل دو مرحله برداشت يا اندازهگيري و محاسبه و ارائه نتايج کار است. در مرحله اندازه گيري، از وسايل و دستگاه ها و نيز روش هاي مختلفي استفاده مي شود تا داده هاي لازم براي مرحله دوم بدست آيد. در مرحله دوم نيز از روشهاي مختلفي استفاده مي گردد. در تمام روش ها، ابتدا خطاها مورد بررسي قرار گرفته و در صورت قابل قبول بودن سرشکن مي شوند. نتايج کار به صورتهاي آنالوگ (نقشه، مقاطع طولي و عرضي و ...) و يا ديجيتال (جداول، مدلهاي رقومي زمين DGM يا DTM) ارائه مي گردد. انتخاب وسايل و روشهاي مناسب تابع وسعت منطقه، دقت مطلوب و امکانات است.
در نقشه برداري از مناطق کوچک اثر کرويت زمين تقريباً ناچيز است و مي توان زمين را در منطقه کوچکي مسطح در نظر گرفت و به عبارت ديگر سطوح تراز که بر امتداد شاقول عمود هستند موازي هم بوده و در اين صورت امتداد شاقول در نقاط مختلف موازي هم خواهند بود در صورتيکه حقيقتاً با فرض زمين کروي امتداد شاقول در نقاط مختلف موازي نبوده و از مرکز زمين مي گذرند. در مواقعي که زمين را مسطح فرض کنيم روش نقشه برداري مسطحه Plane Survey)) ناميده مي شود اين فرضيه ماداميکه سطح منطقه مورد نظر از چند صد کيلومتر مربع تجاوز نکند قابل قبول است. نقشه برداري مسطح که بعد از اين از آن بنام نقشه برداري ياد خواهيم کرد براي کارهاي مهندسي – معماري – شهرسازي – باستانشناسي – کارهاي ثبت و املاکي – تجاري – اکتشافي مورد استفاده است. و تنها در زمينه کارهاي مهندسي و معماري هميشه مورد استفاده مهندسين و معماران به منظور بررسي طرح – اجرا – نظارت مورد استفاده است. نقشه برداري در خدمت مهندسين معمار و شهرساز شامل مراحل زير است:
-برداشت نقشه کلي به منظور مطالعات اوليه
-برداشت نقشه دقيق براي تهيه طرح و اجرا
-پياده کردن طرح و پروژه
-کنترل پروژه ضمن اجرا
-کنترل نهايي و تحويل کار
در خدمت باستانشناسي نقشه برداري شامل برداشت پلان ساختمانها و آثار قديمي و همچنين تهيه نقشه جزئيات از نماها – تقاطع – رليف ها است که در بيشتر مواقع براي تجديد بناهاي از بين رفته و Restauration بکار مي رود.عمليات زميني و کارهاي دفتري معمولاً تهيه نقشه شامل دو مرحله کلي است:
-1عمليات زميني
2-کارهاي دفتري
عمليات زميني شامل مراحل زير است:
-1شناسايي مقدماتي منطقه عمليات
-2انجام اندازه گيريهاي لازم براي تعيين طولها – زوايا و غيره
-3ثبت اندازه گيريها در دفاتر و فرم هاي مخصوص
کارهاي دفتري شامل مراحل زير است:
-1محاسبات مقدماتي براي آنکه بتوان اندازه گيري هاي انجام شده روي نقشه برده شوند.
-2بردن اندازه ها روي نقشه (ترسيم(
-3پاکنويس نمودن و کنترل نقشه
-4انجام محاسبات سطح – حجم و غيره در صورت لزوم (مثل محاسبات سطح زمين يا حجم عمليات خاکبرداري و خاکريزي(
2- ژئودزي:
در مورد تاريخچه ژئودزي مي توان به ريشه يوناني كلمه ژئودزي به معناي تقسيم كردن زمين اشاره كرد. اين تعريف نشان مي دهد كه از نظر تاريخي، ژئودزي با تهيه نقشه و تجزيه و تحليل در مورد وضعيت زمين و داده هاي مكاني ارتباط نزديكي دارد.تقريباً در اواخر قرن 19 ميلادي دانشمندي به نام هاملت (F.R Hamlet) تعريف ژئودزي را به "علم اندازه گيري و تهيه نقشه از سطح زمين" محدود كرد. اگر چه اين تعريف ممكن است فشرده به نظر برسد ولي اساساً بيانگر آنچه امروزه بعنوان ژئودزي ارائه مي شود مي باشد.
ژئودزي معمولاً به طريقه يا روشي اطلاق مي شود که براي تهيه نقشه هاي دقيق از يک منطقه بسيار وسيع نظير يک کشور يا يک استان به کار مي رود و در حقيقت اين نوع نقشه برداري يک جنبه ملي دارد. همچنين براي تعيين فرم و شکل زمين و علوم مربوطه به آن مورد استفاده است. در اين نوع نقشه برداري زمين مسطح فرض نشده بلکه انحناء آن در نظر گرفته مي شود به همين جهت محاسبات روي سطح بيضوي شکلي که به جاي شکل زمين انتخاب مي گردد انجام مي گيرد.
بنابراين نقشه برداري كلاسيك كه شامل تعيين موقعيت، مكان يابي عوامل، اندازه گيري تغييرات ناشي از حوادث طبيعي مثل زلزله و تعيين سطح دريا (از ارتفاعي كه ماهواره قرار دارد) مي باشد، همگي در شاخه ژئودزي گنجانده مي شوند كه اين به عنوان اولين جزء مهم در گرايش ژئودزي به حساب مي آيد.
دومين جزء اصلي ژئودزي عبارت است از تعيين ميدان جاذبه خارجي زمين (ژئوئید) كه تعيين بردار جاذبه محلي نيز از جمله مواردي است كه در اين شاخه از ژئودزي گنجانده مي شود.
پايه سوم ژئودزي مربوط است به بررسي حركت وضعي زمين و تعيين موقعيت آن. تمام اندازه گيريهاي ژئودتيك با توجه به كاربري مورد نظر در يك چهار چوب مرجع-مثلاً يك چهارچوب مختصات محلي- سنجيده مي شود. و تبديلات بين آنها (با توجه به حركت وضعي زمين و تغييرات محوري آن) بستگي به زمان دارد. بنابراين همانطور كه بيان شد، هدف ژئودزي مدرن جمع بندي سه شاخه فوق مي باشد (ژئومتري، جاذبه و حركت وضعي زمين(
GPS چيست؟
سيستم تعيين موقعيت جهاني Global Positioning System ميباشد كه از طريق رديابي سيگنالهايي كه توسط ماهواره هاي در حال چرخش به دور زمين فرستاده مي شوند عمل مي كند به عبارت ديگر يك گيرنده GPS مي تواند موقعيتش را بر مبناي فاصله زماني ارسال سيگنالها (توسط فرستنده هاي ماهواره اي) تعيين كند. GPS مجموعهاي از 24 ماهواره است كه در مداري به دور زمين ميچرخند و توسط گيرندههاي زميني به مردم امكان ميدهند مكان جغرافيايي خود را پيدا كنند. ماهوارهها طوري از هم فاصله دارند كه در هر نقطه زمين، 4 ماهواره بالاي افق قرار خواهد گرفت. هر ماهواره شامل يك كامپيوتر، يك ساعت اتمي و يك راديو است. هر ماهواره با دانستن موقعيت زماني مدار خود، به طور مداوم تغيير مكان و زمان خود را اعلام مي دارد. هر گيرنده GPS در روي زمين شامل كامپيوتري است كه موقعيت خود را با گرفتن اطلاعات از 3 ماهواره دريافت ميكند. نتيجه بصورت طول و عرض جغرافيايي با دقت 10 تا 100 متر در اختيار بيشتر گيرندهها قرار ميگيرد و اگر ماهواره چهارم نيز قابل دريافت باشد، گيرنده ميتواند ارتفاع را نيز به خوبي مكان جغرافيايي نشان دهد. و اگر گيرنده در حال حركت باشد، جهت و سرعت را اندازهگيري كرده و زمان تخميني رسيدن به مقصد را نشان ميدهد.
3- فتوگرامتري
به بيان ساده فرآيند اندازه گيري تصاوير اجسام در روي عكسهاي هوايي را فتوگرامتري گويند و بعبارت دقيق تر فتوگرامتري عبارتست از هنر ، علم و تكنولوژي تهيه اطلاعات درست از عوارض از طريق اندازه گيري ، ثبت و تفسير بر روي عكس و يا ساير مداركي كه در بر دارنده اثري از انرژي الكترومنيتيك تابشي ثبت شده باشد.
عكس بعنوان مهمترين منبع اطلاعاتي در اين علم مي باشد و در داقع اصول كار در فتوگرامتري بر روي عكسهاي هوايي است.
عموماً فتوگرامتري را به دو شاخه فتوگرامتري متريك و فتوگرامتري تفسيري تقسيم بندي مي كنند.
در فتوگرامتري متريكي ، اندازه گيريهاي كمي مطرح است ، يعني با استفاده از اندازه گيريهاي دقيق نقاط از طريق عكس مي توان فواصل حجم، ارتفاع و شكل زمين را تعيين كرد ، كه معمولترين كاربردهاي اين شاخه از فتوگرامتري تهيه نقشه هاي مسطحاتي و توپوگرافي از روي عكسهاست. اما فتوگرامتري تفسيري خود به دو شاخه تفسير عكس و سنجش از دور تقسيم مي شود.
در قسمت تفسير عكس بيشتر مطالعات كيفي بر روي عكس انجام مي گيرد،بعنوان مثال وضعيت پوشش گياهي يك منطقه و يا ميزان جمعيت يك شهر را از طريق عكس مورد مطالعه و تحقيق قرار مي دهند.
عکسهاي هوايي امروزه حداقل در دو رشته بزرگ علمي يعني فتوگرامتري به معني کلي تهيه نقشه از عکسهاي هوايي و ديگري تفسير به معني شناسايي و تشخيص عوارض و اشياء از روي تصوير به کار مي روند و داراي شروع و تاريخ همزماني مي باشند که بتدريج و با پيشرفتهاي تکنولوژي، اين دو رشته توسعه يافته و در نتيجه، استفاده و ابزار براي دو گروه کم کم از هم فاصله گرفته و در هر يک، تخصص هاي جداگانه اي به وجود آمده و بتدريج نيز اضافه خواهد شد. عکسبرداري هوايي براي هر دو مصارف فوق داراي قدمت چندان زيادي نيست، بلکه تاريخ آن کم و بيش مقارن با پيدايش هنر و علم عکاسي و همچنين، صنعت هوانوردي است. اولين گزارش کتبي اختراع عکسبرداري به علوم آکادمي علوم و هنرهاي فرانسه به سال 1839 باز مي گردد. اين عکسبرداري توسط دو فرانسوي به نامهاي Daguerre و Niepce انجام گرفت. اولين گزارش قطعي پرواز هواپيما نيز مربوط به 17 دسامبر 1903 بوسيله برادران آمريکايي Wright مي باشد، بنابراين بايد توجه نمود که تاريخ عکسبرداري هوايي به زمان بينابين دو تاريخ فوق برمي گردد. اولين عکسبرداري هوايي از اروپا (فرانسه) به وسيله G.S.Tournachon که بعداً Nadar ناميده شد، در 1858 در پاريس انجام گرديد و مقارن با او، يعني مجدداً در همان سال شخص ديگري به نام Laussedat با دوربين عکاسي و فيلمهاي شيشه اي که با خود در بالن داشت، از دهکده اي نزديک عکسبرداري نمود. او توانست از عکسها نقشه توپوگرافيک تهيه نمايد و دومي موفق به تجزيه و تحليل رياضي براي برگردان تصوير پرسپکتيو به تصوير ارتوفتو شد. در آمريکا، اولين عکس هوايي که با بالن گرفته شد، به تاريخ 13 اکتبر 1860 ثبت گرديد. اين عکس از ارتفاع 1200 پايي (365 متري) از بندر بوستون گرفته شده و در اتحاد جماهير شوروي سابق، تاريخ اولين عکسبرداري هوايي به سال 1886 بر مي گردد.
اولين فيلمبرداري هوايي بوسيله ويلبر رايت در 1909 با هواپيما از چنتوچيلي ايتاليا انجام شد. ولي اا عظيم از عکسهاي هوايي، در ارتش و از جنگ جهاني اول بود، در حالي که براي مصارف غير نظامي، از جنگ جهاني دوم به طور وسيع آغاز گرديد. با پيشرفت در صنايع شيميايي و تهيه فيلم بهتر و همچنين تکنولوژي هوايي، در مجموع، اين شاخه از علوم توسعه پيدا نمود. دوربينهاي عکسبرداري هوايي با پيشرفتهاي شگرف در صنعت و هنر ساختمان عدسيها به حد بسيار مرغوب رسيد. ساختمان انواع فيلمهاي سفيد و سياه بصورت پانکروماتيک و مادون قرمز توسعه يافت و فيلم رنگي نيز از 1935 بصورت کداکرم عرضه گرديد. فيلمهاي رنگي کاذب نيز کاربردي عظيم در تفسير پيدا نمود.
4- سيستم اطلاعات جغرافيايي (GIS)
سيستمي است متشكل از داده ها، روشها و الگوريتمها، سخت افزار، نرم افزار، نيروي انساني و شبكه كه براي ورود، مديريت، تحليل و نمايش "اطلاعات جغرافيايي" مورد استفاده قرار مي گيرد. سيستم اطلاعات جغرافيايي ابزاري قدرتمند براي كار با داده هاي مكاني مي باشد. در GIS داده ها بصورت رقومي نگهداري مي شوند لذا از نظر فيزيكي حجم كمتري را نسبت به روش هاي سنتي (مانند نقشه هاي كاغذي) اشغال مي كنند. در يك GIS با استفاده از توانايي هاي كامپيوتر مقادير بسيار عظيمي از داده ها را مي توان با سرعت زياد و هزينه نسبتاً كم نگهداري و بازيابي نمود. قابليت كار كردن با داده هاي مكاني و اطلاعات توصيفي مربوط به آنها و تركيب انواع مختلف داده ها در يك آناليز و با سرعت زياد، با روش هاي دستي سازگار نمي باشد. توانايي اجراي آناليزهاي مكاني پيچيده، مزيت هاي كمي و كيفي را براي GIS فراهم مي كند. انجام پردازش هاي تكراري با در نظر گرفتن شرايط مختلف براي دستيابي به نتيجه بهينه، تنها توسط كامپيوتر امكان پذير مي باشد كه مي تواند اينگونه عمليات را با سرعت زياد و هزينه نسبتا كم انجام دهد. اين توانايي تجزيه و تحليل داده هاي مكاني است كه GIS را از ديگر سيستم هاي گرافيكي كامپيوتري (computer aided design) مجزا مي سازد. امكان انجام آناليزهاي پيچيده با مجموعه داده هاي مختلف مكاني (spatial) و غيرمكاني (non-spatial) بصورت توأم، مهمترين قابليت GIS مي باشد كه نمي توان آن را با روش هاي ديگر مثل روش هاي آنالوگ انجام داد. توانايي تجزيه و تحليل توأم داده هاي مختلف، امكان ايجاد و استفاده از اطلاعات زمين مرجع را به شكلي كاملاً متفاوت با گذشته را فراهم مي سازد. نه تنها امكان تركيب مجموعه داده هاي مختلف وجود دارد بلكه روش هاي مختلف را نيز مي توان با يكديگر تركيب نمود مثلاً روش هاي جمع آوري، رسيدگي و مميزي و به روز رساني داده ها را مي توان با يكديگر تركيب نمود. مثلاً وقتي كه تغييري در كاربري يا مالكيت يك قطعه زمين وارد سيستم GIS مي شود، اين سيستم مي تواند دقت تغييرات را كنترل نموده و سپس نقشه و جداول مربوطه را به روز در آورد. بدين ترتيب كاربران GIS مي توانند اطلاعات جديدتر را در اختيار داشته و با توجه به نيازهايشان آن را بكار گيرند.
مؤلفه هاي سيستم اطلاعات جغرافيايي:
-1 ورودي داده ها (Data Input) مؤلفه ورودي داده ها، آنها را از شكل موجودشان به شكل قابل استفاده در GIS تبديل ميكند. دادههاي زمين مرجع، معمولا به شكل نقشه هاي كاغذي و جداولي از اطلاعات توصيفي فايل هاي الكترونيك از نقشه ها و اطلاعات توصيفي مربوط به آنها، عكس هاي هوايي و يا تصادير ماهوارهاي ميباشند. وارد نمودن داده ها ممكن است به راحتي تغيير فرمت يك فايل و يا بسيار پيچيده باشد. ايجاد پايگاه هاي بزرگ داده ها ممكن است 5 تا 10 برابر سخت افزار و نرم افزار GIS هزينه در برداشته باشد. به طور كلي مرحله وارد نمودن داده ها بسيار وقت گير و پر هزينه بوده و ممكن است ماه ها و يا حتي سال ها به طول انجامد. قبل از اينكه مرحله وارد نمودن داده ها آغاز شود، روش هاي وارد كردن اين داده ها و استانداردهاي كيفيت بايد دقيقا مورد توجه قرار گيرند. روش هاي مختلف وارد نمودن داده ها بايد براساس پردازش هايي كه قرار است روي داده ها انجام گيرند، استانداردهاي مورد نظر براي دقت و خروجي هايي كه قرار است تهيه گردند مورد ارزيابي قرار گيرند.
-2 مديريت داده ها (data management) مديريت داده ها يكي از مولفه هاي GIS بوده و شامل توابعي براي ذخيره، نگهداري و بازيابي اطلاعات موجود در پايگاه داده ها مي باشد. روش هاي گوناگوني براي سازماندهي داده ها به صورت فايل هايي كه كامپيوتر بتواند آنها را بخواند وجود دارند. ساختار داده ها(data structure) روشي است كه داده ها براساس آن سازماندهي مي شوند و چگونگي ارتباط فايل ها با يكديگر (سازماندهي پايگاه داده ها)، تعيين كننده محدوديت هاي موجود در بازيابي اطلاعات و سرعت عمليات بازيابي مي باشند. در هنگام ارزيابي سازماندهي داده ها بايد نيازهاي كوتاه مدت و دراز مدت كاربران در نظر گرفته شوند. اين ارزيابي بايد توسط شخصي انجام گيرد كه در روش هاي طراحي و تجزيه وتحليل پايگاه داده هاي GIS متخصص باشد.
-3 تجزيه و تحليل و كار با داده ها (data manipulation and analysis) توابع مربوط به تجزيه و تحليل و كار با داده ها در يك GIS، تعيين كننده اطلاعاتي هستند كه ميتواند توسط اين سيستم ايجاد شود. ليستي از قابليت هاي مورد نياز به عنوان جزئي از نيازمندي هاي سيستم بايد تعريف شوند. مسئله اي كه معمولاً پيش بيني نمي شود اين است كه ايجاد GIS در يك سازمان تنها باعث اتوماسيون بعضي فعاليت هاي خاص نميگردد، بلكه ممكن است راه و روشي كه سازمان براساس آن كار مي كند را نيز تغيير دهد. براي پيش بيني روش تجزيه و تحليل داده ها در يك GIS نياز به دخالت كاربران در مشخص نمودن توابع و عملكردهاي لازم براي سيستم مي باشد.
4 -خروجي داده ها (data output) داده هاي خروجي در GIS هاي مختلف از لحاظ كيفيت، دقت و سهولت استفاده، بسيار متنوع تر از قابليت هاي اين سيستم ها مي باشند. داده هاي خروجي ممكن است به اشكالي از قبيل نقشه، جدولي از مقادير يا نوشتار بوده و بصورت كاغذي (hard-copy) و يا بصورت رقومي (soft-copy) ارائه گردند. توابع خروجي مورد نياز براساس نيازهاي كاربران تعيين مي شوند لذا دخالت كاربران در مشخص نمودن خروجيهاي مورد نياز بسيار مهم مي باشد.
5- سنجش از دور
علم و هنر كسب اطلاعات از عوارض سطح زمين از راه دور بدون تماس فيزيكي با آنها مي باشد.
سنجش از دور شامل اندازهگيري و ثبت انرژي بازتابي يا منتشر شده الكترومغناطيسي از سطح زمين و جو از يك نقطه مناسب بالاتر از سطح زمين و ربط دادن اندازههاي به دست آمده به ماهيت و پراكند گي مواد سطح زمين و وضعيت جوي است. سنجندههاي تعبيه شده در هواپيما يا سكوهاي ماهوارهاي مقدار انرژي بازتابي يا منتشر شده از سطح زمين را اندازه گيري مي كنند. اين اندازهگيريها يا از تعداد بسيار زيادي نقطه در امتداد يك پروفيل يك بعدي از روي سطح زمين در زير سكوي ماهواره و يا از ناحيهاي دوبعدي در دو طرف مسير زمين سكو حاصل ميشود. (Mather)
6- کارتوگرافي
به صورت سنتي بعنوان علم و هنر ترسيم نقشه تعريف شده است. نقشه ها بصورت سنتي بوسيله مداد و کاغذ ترسيم ميشدند ولي گسترش و مزاياي کامپيوترها، کارتوگرافي را متحول کرده است. بيشتر نقشه هاي کيفي _ تجاري هم اکنون توسط نرمافزارهاي نقشه کشي از انواع CAD,GIS و ديگر نرم افزارهاي خاص کارتوگرافي مي باشد، تهيه مي گردند که اين عمل خود باعث استفاده موثر از تصاوير دورسنجي و GIS (سيستم هاي اطلاعات جغرافيايي) مي گردد
7- کاداستر
کاداستر نقشه برداری ثبتی است ، یعنی نقشه برداری که ارزش حقوقی داشته باشد و بتوان بر اساس مرزهای آن سند مالکیت صادر کرد.
سری های TPS به کاربران مبتدی و يا حرفه ای اجازه می دهند که سريعتر و مفيدتر پروژه های خود را به انجام برسانند. از آنجائيکه لايکا برای هر گونه عمليات اجرايی دستگاه خاصی را معرفی کرده است، پس میتوانيد متناسب با نياز خود محصولی را انتخاب کنيد: توتال استيشن های سری TPS 400 دستگاههای سری 400 پرفروش ترين محصول در بخش نقشه برداری عمومی و ساختمانی می باشد .اين توتال استيشن مخصوص کارگاههای ساختمانی طراحی شده است که برای استفاده بسيار آسان بوده و قابليت زيادی را به همراه خود دارند. توتال استيشن های سری TPS 800 سری اجرايی TPS800 بهترين محصول برای هر کار نقشه برداری می باشد. از قابليتهای اين دستگاه استفاده کنيد تا به اهداف خود سريع تر و علمی تر دست پيدا کنيد. توتال استيشن های سری TPS 1200 اين دستگاهها در يک مجموعه به همراه خود قابليت های جديد را دارند. و بر مبنای سرعت دقت و راحتی کار و اطمينان ساخته شده اند. توتال استيشن های سری TPS1200 از عهده پيچيده ترين کارهای نقشه برداری بهتر و موثرتر از دستگاههای قبل از خود برمی آيند. توتال استيشن های سری TPS 1800 که دستگاههايی اتوماتيک و قابليت اجرايی بالا می باشند. اين دستگاههای جهانی جزو سری TPS1000 می باشند و بی نهايت قوی و قابل اطمينان بوده و مخصوص عمليات نقشه برداری روزمره طراحی شده اند. توتال استيشن های سری TPS 2000 برای اندازه گيری جابجايی ها و کنترل حرکت های نامحسوس و مهندسی نقشه برداری ساخته شده و برای کارهای بسيار دقيق هم از نظر طولی هم از نظر زاويه ای تهيه شده اند. همه دستگاههای سری 2003 مجهز به شاقول ليزری می باشند.
طراحي نقشه را براي كاربران معمولي اسان كند.MYMAPSگوگل قصد دارد با طراحي نرم افزار با اين نرم افزار كاربران معمولي قادرند جهت تعين مكان ها ترسيم جاده ها و الحاق عكس و ويدئو به نقشه هاي انلاين موجود به راحتي نقشه سازي كنند.اين نرم افزار قادر است با چند كليك ماوس نقشه را طراحي كند.همچنين كاربران مي توانند نقشه هاي خود را براي عموم يا عده خاصي به اشتراك بگذارند.
اين نرم افزار 2سال بعد از نرم افزار نقشه گوگل به بازار امد.نرم افزار نقشه گوگل بيشتر براي برنامه نويسان حرف اي بود ولي با اين نرم افزار جديد كاربران معمولي نيز مي توانند به راحتي نقشه توليد كنند.
منبع خبر : روزنامه ابرار اقتصادي
WEB GIS رشد فراوانی در سالهای اخیر پیدا نموده و محملی مناسب برای اشتراک داده، پردازشهای توزیع یافته و گسترش دسترسی به اطلاعات شده است. طبیعی است که قدم بعدی برای رشد کاربران،همه گیر سازی استفاده از اطلاعات مکانی و دسترسی به اطلاعات در هر زمان و در هر مکان (Ubiquitous Computing) استفاده از سیستم موبایل و همراه است. پایگاه اطلاعات مکانی همراه قدمی بزرگ برای حرکت به سمت Mobile GIS در ایران می باشد. هدف این فعالیت دسترسی به اطلاعات از طریق تجهیزات همراه در بستر شبکه موبایل و سیار ایران است. در طراحی پایگاه داده فرض شده از گوشی همراه مجهز به web browser استفاده می کند . بنابراین پایگاه ایجاد شده قابل استفاده در شبکه GSM،GPRSو حتی نسلهای بعدی سیستم موبایل (نسل سوم به بالا)نیز خواهدبود.
http://tehranmobile.ncc.org.ir
کاربرد ها:
1. فراگیرسازی استفاده از اطلاعات مکانی و دسترسی به اطلاعات در هر زمان و در هر مکان
2. پایگاه اطلاعات مکانی همراه قدمی بزرگ برای حرکت به سمت Mobile GIS در ایران می باشد
3. گسترش امکانات خدمات گردشگری و توریسم
4.ساماندهی اطلاع رسانی آنی
5.انجام جستجوهای مورد نیاز مانند یافتن آدرس
6.گسترش استفاده از نقشه و امکانات آن برای عموم
7. کاربرد در خدمات امداد و نجات
8. گسترش نفوذ حوزه عملکرد دولت و سازمان و حرکت به سمت ایجاد سازمان همراه
9. استفاده برای تمام ارگانهایی که بخش عملیات میدانی دارند از قبیل سازمانهای خدمات رسان شهری
امکانات:
• ارایه اطلاعات شهر تهران شامل:
· اماکن مذهبی (مساجد مهم ،امامزاده ومقبره ها،کلیساها)
· اماکن تفریحی و ورزشی (پارکهای بزرگ و مهم ،سینماها ،فرهنگسرا، سالن هاي نمايش،نگارخانه ها ، موزه ها ،اماکن مهم ورزشی)
· اماکن بهداشتی در مانی (بیمارستانها،در مانگاهها ي شبانه روزي،داروخانه ها ی شبانه روزی)
· پایانه های مسافرتی (فرودگاهها،ترمینال ها،راه آهن، مايستگاههاي مترو)
· مراكز علمي تحقيقاتي (دانشگاهها و مراکز آموزش عالی،كتابخانه هاي مهم)
· خدمات (پمپ بنزین و گاز ،کلانتریها ،بازارها و مراكز تجاري،فروشگاههای زنجیره ای ، مراکز اقامتی مهم ،هتل ها، مراكز مهم پستي)
· مراكز اداري(ادارات مهم و وزارتخانه ها ، مناطق شهرداری،سفارتخانه ها ،سرپرستیهای بانکها، بانكهاي مهم)
· نقشه ( محله ها ،پلها)
· تلفنهای ضروری
که بیش از 35 عنوان و 2800 قلم اطلاعاتی را شامل می شود.
• ارایه مشخصه های مربوط به هر اطلاع شامل: مشخصات متنی که عبارتند از آدرس و شماره تلفن و... ،ومشخصات نقشه ای شامل : نقشه مکان مورد نظر در مقیاسها و نماهای متفاوت
• امکانات بزرکنمایی و کوچک نمایی و حرکت روی نقشه
• امکان نگهداری اطلاعات مد نظر روی سیتم همراه
• دسترسی به shape از طریق موبایل
• امکان zoom وpan به هر اندازه
• قرار دادن zoom پویا
• شاخص نمودن عارضه مورد نظر
• بروز رسانی اطلاعات در اکثر نرم افزار های GIS
• امکان دیدن موقعیت تقریبی کاربر در نقشه
• تهیه راهنمای نقشه
نحوه استفاده:
استفاده از این سیستم برای همگان آزاد و نیاز به تجهیزات و امکانات پیچیده ای نیست .تنها کافیست موارد زیر تهیه گردد.
· یک گوشی موبایل که web browser داشته باشد مانند مدلهای nokia6600، دnokia 6670، sony ericson و ...
· گرفتن امکانات ارسال داده از مخابرات برای سیم کارت
· استفاده از یک شبکه اینترنت بصورت Dial up:
برای استفاده پس از گرفتن امکانات داده از مخابرات روی موبایل خود باید مشخصات اینترنت خود را تنظیم کنید .توجه به این نکته حایز اهمیت است که در access point مشخصات data bearer را data call و یا GSM انتخاب کرده و سپس user name و password وشماره ارتباط را وارد نمایید و آدرس http://tehranmobile.ncc.org.ir به عنوان URL مورد نظر برگزینید و از امکانات سیستم اطلاعات همراه تهران بهره ببرید.
در صورت نیاز به توضیحات بیشتر با سازمان نقشه برداری کشور - اداره کل GIS – خانم مهندس شمس الملوک علی آبادی Email: aliabadi@ncc.neda.net.ir تماس بگیرید.
فتوگرامتري به بيان ساده فرآيند اندازه گيري مختصات هندسی اجسام از روي عكسهاي هوايي است. بهعبارت دقيق تر فتوگرامتري عبارتست از هنر، دانش و فن تهيه اطلاعات درست عوارض از طريق اندازه گيري، ثبت و تفسير بر روي عكس و يا ساير مداركي كه در بر دارنده اثري از انرژي الكترومغناطیس بازتابیده شده باشد.
عكس بهعنوان مهمترين منبع اطلاعاتي در اين علم مي باشد و در داقع اصول كار در فتوگرامتري بر روي عكسهاي هوايي است.
عموماً فتوگرامتري را به دو شاخه فتوگرامتري متريك و فتوگرامتري تفسيري تقسيم بندي مي كنند.
در فتوگرامتري متريكي، اندازه گيريهاي كمي مطرح است، يعني با استفاده از اندازه گيريهاي دقيق نقاط از طريق عكس مي توان فواصل حجم، ارتفاع و شكل زمين را تعيين كرد، كه معمولترين كاربردهاي اين شاخه از فتوگرامتري تهيه نقشه هاي مسطحاتي و توپوگرافي از روي عكسهاست. اما فتوگرامتري تفسيري خود به دو شاخه تفسير عكس و سنجشازدور تقسيم میشود.
در قسمت تفسير عكس بيشتر مطالعات كيفي بر روي عكس انجام مي گيرد، بهعنوان مثال وضعيت پوشش گياهي يك منطقه و يا ميزان جمعيت يك شهر را از طريق عكس مورد مطالعه و تحقيق قرار مي دهند.
عکسهاي هوايي امروزه حداقل در دو رشته بزرگ علمي يعني فتوگرامتري به معني کلي تهيه نقشه از عکسهاي هوايي و ديگري تفسير به معني شناسايي و تشخيص عوارض و اشياء از روي تصوير به کار مي روند و داراي شروع و تاريخ همزماني مي باشند که بتدريج و با پيشرفتهاي تکنولوژي، اين دو رشته توسعه يافته و در نتيجه، استفاده و ابزار براي دو گروه کم کم از هم فاصله گرفته و در هر يک، تخصص هاي جداگانه اي به وجود آمده و بتدريج نيز اضافه خواهد شد. عکسبرداري هوايي براي هر دو مصارف فوق داراي قدمت چندان زيادي نيست، بلکه تاريخ آن کم و بيش مقارن با پيدايش هنر و علم عکاسي و همچنين، صنعت هوانوردي است. اولين گزارش کتبي اختراع عکسبرداري به علوم آکادمي علوم و هنرهاي فرانسه به سال 1839 باز مي گردد. اين عکسبرداري توسط دو فرانسوي به نامهاي Daguerre و Niepce انجام گرفت. اولين گزارش قطعي پرواز هواپيما نيز مربوط به 17 دسامبر 1903 بوسيله برادران آمريکايي Wright مي باشد، بنابراين بايد توجه نمود که تاريخ عکسبرداري هوايي به زمان بينابين دو تاريخ فوق برمي گردد. اولين عکسبرداري هوايي از اروپا (فرانسه) به وسيله G.S.Tournachon که بعداً Nadar ناميده شد، در 1858 در پاريس انجام گرديد و مقارن با او، يعني مجدداً در همان سال شخص ديگري به نام Laussedat با دوربين عکاسي و فيلمهاي شيشه اي که با خود در بالن داشت، از دهکده اي نزديک عکسبرداري نمود. او توانست از عکسها نقشه توپوگرافيک تهيه نمايد و دومي موفق به تجزيه و تحليل رياضي براي برگردان تصوير پرسپکتيو به تصوير ارتوفتو شد. در آمريکا، اولين عکس هوايي که با بالن گرفته شد، به تاريخ 13 اکتبر 1860 ثبت گرديد. اين عکس از ارتفاع 1200 پايي (365 متري) از بندر بوستون گرفته شده و در اتحاد جماهير شوروي سابق، تاريخ اولين عکسبرداري هوايي به سال 1886 بر مي گردد.
اولين فيلمبرداري هوايي بوسيله ويلبر رايت در 1909 با هواپيما از چنتوچيلي ايتاليا انجام شد. ولي استفاده عظيم از عکسهاي هوايي، در ارتش و از جنگ جهاني اول بود، در حالي که براي مصارف غير نظامي، از جنگ جهاني دوم به طور وسيع آغاز گرديد. با پيشرفت در صنايع شيميايي و تهيه فيلم بهتر و همچنين تکنولوژي هوايي، در مجموع، اين شاخه از علوم توسعه پيدا نمود. دوربينهاي عکسبرداري هوايي با پيشرفتهاي شگرف در صنعت و هنر ساختمان عدسيها به حد بسيار مرغوب رسيد. ساختمان انواع فيلمهاي سفيد و سياه بصورت پانکروماتيک و مادون قرمز توسعه يافت و فيلم رنگي نيز از 1935 بصورت کداکرم عرضه گرديد. فيلمهاي رنگي کاذب نيز کاربردي عظيم در تفسير پيدا نمود.
مفهوم GIS
مخفف Geographic Information System به معنی سیستم اطلاعات جغرافیایی می باشد.
سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) بستری برای ذخیره ، نگهداری ، مدیریت و تجزیه و تحلیل اطلاعات جغرافیایی می باشد و جهت کار همزمان با داده هایی که وابستگی مکانی (جغرافیایی) و توصیفی دارند، طراحی شده است.
برای بهره گیری صحیح از قابلیتهای یک GIS، در درجه اول نیاز به درک صحیح از سیستم GIS و سپس ساختار اطلاعات در آن میباشد.جهت پیاده سازی یک سیستم GIS ، توجه به ماهیت و ساختار اطلاعات جغرافیایی متشکله آن که رکن اساسی هر سیستمGIS را تشکیل داده و توانمندیها و پتانسیلهای آن را تعیین میکند، اجتناب ناپذیر است.
سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) یک سیستم کامپیوتر مبنا می باشد که به عنوان یک مجموعه متشکل از سخت افزار، نرم افزار، اطلاعات جغرافیایی، نیروی انسانی و مدلهای پردازش داده، به منظور تولید، ذخیره سازی، نمایش، بازاریابی، پردازش، بهنگام رسانی و... اطلاعات جغرافیایی مربوط به عوارض و پدیده های مختلف، مورد استفاده قرارمی گیرد.
وظایف اصلی یک سیستم اطلاعات جغرافیایی
یک سیستم اطلاعات جغرافیایی ( GIS)، اصولاً شش فعالیت اصلی زیر را شامل میشود:
• ورود اطلاعات
• دستکاری و ویرایش اطلاعات
• مدیریت اطلاعات
• پرسش و پاسخ و تجربه و تحلیل اطلاعات
• نمایش اطلاعات
ورود اطلاعاتقبل از آنکه اطلاعات جغرافیایی بتوانند وارد محیط GIS شده و مورد استفاده قرار گیرند، می بایست این اطلاعات به فرمت و ساختار رقومی قابل قبول سیستم GIS، تعدیل شوند.
منابع تولید کننده اطلاعات مورد نیاز یک سیستم GIS :
• تصاویر ماهواره ای و تکنیکهای سنجش از دور
• عکسهای هوایی و تکنیکهای فتوگرامتری
• نقشه برداری کلاسیک
• سیستم تعیین موقعیت جهانی (GPS)
• اسناد، مدارک و نقشه های موجود
دستکاری اطلاعات: استفاده از انواع داده و اطلاعات مورد نیاز یک پروژه خاص GIS ، نیازمند تبدیل و دستکاری آن اطلاعات به منظور قابل استفاده نمودن آنهادر سیستم می باشد
مدیریت اطلاعات: برای پروژه های کوچک GIS، امکان ذخیره سازی و مدیریت اطلاعات جغرافیایی در قالب فایلها و اطلاعات ساده وجود دارد. ولیکن هنگامیکه حجم اطلاعات زیاد باشد و همچنین تعداد کاربران سیستم از یک تعداد محدود فراتر میرود، بهترین روش برای مدیریت اطلاعات، استفاده از سیستم مدیریت پایگاه داده (Database Management System) می باشد. DBMS به منظور ذخیره سازی، سازماندهی و مدیریت اطلاعات جغرافیایی در GIS مورد استفاده قرار می گیرد.
سیستمهای تولید نقشه رقومی (CAD): سیستمهای CAD عموماً به منظور تولید و سازماندهی اطلاعات مکانی در قالب نقشه های مختلف مورد استفاده قرار می گیرند. این سیستمها نوعاً از نظر مدیریت پایگاههای اطلاعات جغرافیایی گسترده و حجیم همچنین انجام پردازشها و تجزیه وتحلیل بر روی اطلاعات، ضعیف بوده و درخصوص مدیریت اطلاعاتی توصیفی دارای محدودیتهای می باشند.
سنجش از راه دور (Remote Sensing): سنجش از دور به عنوان علوم ، هنر وتکنولوژی کسب اطلاعات درخصوص پدیده های مختلف سطح زمین از طریق سنجنده هایی که هیچگونه ارتباط مستقیمی با خود پدیده ندارند، شناخته می شود. سنجنده های ماهواره ای نسبت به ثبت و جمع آوری اطلاعات در قالب تصاویر ماهواره ای اقدام نموده و با استفاده از نرم افزارها و سیستمهای پردازش تصاویر ، امکان استخراج اطلاعات و تولید نقشه های مختلف فراهم می گرددد:
به علت فقدان ابزار مدیریت و پردازش رقومی جهت تجزیه وتحلیل اطلاعات جغرافیایی، سیستمهای فوق قابل مقایسه با GIS، نمی باشند.
سیستمهای مدیریت پایگاه داده (DBMS): سیستمهای مدیریت پایگاه داده، به صورت خاص جهت ذخیره سازی و مدیریت انواع مختلف اطلاعات از جمله اطلاعات جغرافیایی، مورد استفاده قرار می گیرند.
امروزه DBMS به منظور ذخیره سازی و بازیابی اطلاعات، بهینه سازی و توسعه یافته اند و GIS نیز از این ابزار، برای اهداف ذخیره سازی و مدیریت اطلاعات جغرافیایی استفاده می کند. DBMS اصولاً فاقد ابزار تجزیه و تحلیل و نمایش گرافیکی اطلاعات، که در سیستمهای GIS مرسوم وجود دارد، می باشد.
دلایل استفاده از GIS: امروزه وجود اطلاعات به روز‚ به منظور شناخت عوامل طبیعی و انسانی با هدف بهرهگیری از آن در برنامه ریزی توسعه پایدار‚ امری بدیهی است. به همین دلیل استفاده از اطلاعات دربعد سیستمGIS میتواند در موارد زیر موثر باشد:
1 - پاسخگوئی به نیاز کاربران در کلیه زمینه ها.
2 - ساماندهی و افزایش بهره وری از منابع موجود.
3 -بهینه سازی سرمایه گذاری ها و برنامه ریزی ها.
4- ابزاری مفید در جهت تصمیم گیری مدیران.
5 - سرعت و دقت کار.
6 - تعیین قابلیتها ی توسعه در مناطق و مکانهای مختلف.
محدودیتهای استفاده از روشهای سنتی: استفاده از داده های جغرافیایی به طور سنتی‚ با استفاده از نقشه های کاغذی معایبی دارد که از جمله این محدودیت ها عبارتاند از:
1- مقیاس اندازه گیری
2- حذف اطلاعات
3- هزینه زیاد
4- زمان بر بودن
5- سرعت پائین
6- کمبود عوارض اطلاعاتی و ابزارهای کاری .
ولی آیا امروزه با توجه به حجم عظیم اطلاعاتی‚ باز هم به کارگیری روش قدیمی پاسخگو است. (هر چه دادهها گستردهتر و بیشتر شوند‚ آنالیز آنها مشکلتر و پیچیدهتر خواهد شد).
بنابراین مشخصه GIS ‚ سرعت عمل و به روز رسانی اطلاعات‚ مطابق با فرمت های استاندارد‚ دسترسی سریع و آسان به اطلاعات در حجم وسیع ‚ تجزیه و تحلیل اطلاعات و کاهش هزینه هاست.
تعریف علم توپولوژی: اگر بخواهیم توپولوژی را به فارسی ترجمه کنیم به نظر من لغتی بهتر از "مکان شناسی" را نمی توانیم برای آن در نظر بگیریم
تعریف توپولوژی در GIS: هنگامی که شما داده های جغرافیایی را به منظور استفاده در سیستمهای GIS به صورت مدل درمی آورید متوجه می شوید که بعضی از داده های مدل شده می بایست دارای روابط مکانی با دیگر داده های موجود در مدل باشند.
به عنوان مثال در مدل شما ایستگاههای اتوبوس می بایست همواره در سطوح خیابان قرار گرفته باشند و یا اینکه در هر خیابان ایجاد شده می بایست حداقل چند سطل زباله وجود داشته باشد.این روابط تعریف شده در قالب قوانین توپولوژی ارائه می شوند.
در واقع توپولوژی مدلی است که اشتراک هندسی داده های موجود در یک مدل با هم را شرح می دهد و همچنین مکانیزمی را برای استقرار و نگهداری روابط مکانی بین داده های موجود در مدل ایجاد می نماید.
در نرم افزارهای GIS همچون ARC GIS توپولوژی شامل مجموعه ای از قوانین و روابط بین داده ها می باشد که با عنوان RULE شناخته می شوند که اجرای آنها باعث طراحی هر چه دقیقتر مدل ژئومتریک موجود بین داده های مدل شما را تضمین می نماید.
استفاده از GIS به عنوان یکی از کاربردیترین دانشها: این دانش در زمینههای مختلفی از جمله برنامهریزی شهری و منطقهی، زمین شناسی و معادن، کشاورزی، منابع طبیعی و غیره کاربرد داشته و قادر است امر مدیریت و برنامه ریزی را بهبود بخشد.
همچنین به کارگیری GIS علاوه بر سود آوری میتواند باعث تسریع در روند انجام کارهای برنامهریزها در تشخیص موارد بحرانی و غیره گردد. از طرفی کاربران GIS در تمام سطوح وجود دارند، به طوری که مدیران، طراحان، برنامهریزان، کارشناسان و حتی شهروندان عادی قادر از مزایای این سیستم سود برند.
کاربرد های GIS:
1 -کاربردهای سیستم اطلاعات جغرافیائی(GIS ) در راه آهن
2 GIS نقش و کاربرد موبایل
3 - در صنعت خودرو
4 - بخدمت گیریGIS در مباحث زمین شناسی
5 - تعیین موقعیت ونمایش بلادرنگ وضعیت یک متحرک در شبکه در حالیکه دچار عیب شده ویا بعلت سانحه متوقف گردیده است ومدیریت ترافیک وسانحه به کمک یک سیستم تلفیق یافته از GIS وGPS
6 - بررسی موضوع حریم و مدیریت زمین وآنالیز پهنه بندی و شناسایی مناطقی که حریم رعایت نگردیده و مباحث حقوقی و کاداستر
7 - موقعیت یابی و شناسایی نقاط کور شبکه مخابراتی راه آهن (رادیویی)
8 - تهیه گراف حرکت قطار و تنظیم برنامه حرکت قطار
9 - مدیریت بر عملکرد فعالیت نیروی انسانی
10 - مدیریت بر تخصیص منابع انسانی(بخصوص در شرایط بحرانی)
11 - اشتغال زایی جهت ایجاد اطلاعات رقومی و توصیفی و به روز نمودن آنها
12 - استفاده بهینه از فضای فیزیکی و کاهش فضاهای بایگانی و ذخیره نقشه ها
13 - بررسی تغییرات محیطی و سیاسی در راه آهن ایران در مقیاس جهانی
14 - ایجاد نمودن ضوابط استاندارد در اطلاعات
15 - یکسان سازی فرمت اطلاعات که لازمه وجود یک سیستم اطلاعاتی می باشد
16 - ثبت امکانات و تجهیزات در پایانه های بارگیری کشور
17 - مدیریت ماشین آلات تعمیر و نگهداری خط
18 - بررسی پراکندگی نیروی انسانی( متخصصین و افراد باتجربه ) درشبکه و موقعیت استقرار آنها
19 - موقعیت دفاتر فروش بلیط و سالن ها و مراکز مرتبط با راه آهن
20 - کمک در امر بازاریابی، فروش و مکان یابی مشتریان
21 - معماری ساختمانها
22 - مدیریت و کنترل استانداردهای ایمنی
23 - موقعیت جسم سانحه دیده
24 - اخذ و ارائه گزارش سوانح
25 - ارائه و بررسی راهکارهای ممکن در جمع آوری سوانح ، کنترل ترافیک ومدیریت خدمات اضطراری پس از وقوع سانحه
26 - ارائه و نمایش اطلاعات توصیفی و مکانی هر نقطه دلخواه بصورت آماری، هیستوگرام، جدول، نقشه و تصاویر و..
